Kłecko

Font Size

Cpanel

Kłecko - miasto

Opis w/g przewodnika Marii Chojnackiej, Beaty Raszka - "Lednicki Park Krajobrazowy"Kłecko - rynek

Kłecko - miasto położone 3 km na północny - wschód od Parku, przy przesmyku między rynnowymi jeziorami Gorzuchowskim (dł. 4 km) i Kłeckim (dł. 8 km), połączonymi Małą Wełną, przy drodze 192 Gniezno - Wągrowiec i linii kolejowej Gniezno-Sława Wlkp. (ruch kolejowy zawieszony). Siedziba Urzędu jednej z 4 gmin, na terenie których leży Lednicki Park Krajobrazowy. Lokalny ośrodek administracyjny i handlowo-usługowy.

Kłecko jest jednym z najstarszych miast w Wielkopolsce. Badania archeologiczne udowodniły istnienie w tym miejscu w IX - XIII wieku obronnego grodu z podgrodziem. Był on położony na podmokłych łąkach pomiędzy jeziorami, na północ od obecnego miasta. Strzegł przeprawy przez łączącą jeziora Małą Wełnę na szlaku z Gniezna przez Rogoźno i Ujście na Pomorze Zachodnie.

Kłecko uzyskało prawa miejskie w 1255 roku przywilejem Bolesława Pobożnego. Ówczesną nazwę miasta "Kleczsko" - wywodzi się od staropolskiej nazwy gatunku ryb, w które zapewne obfitowały sąsiednie jeziora. Prawdopodobnie stał tu wówczas murowany zameczek, zniszczony wraz z całym miastem w 1331 roku podczas najazdu Krzyżaków.

Na początku XV w miasto spłonęło, a wraz z nim przywilej lokacyjny. W 1450 roku Kazimierz Jagiellończyk odnowił stary akt potwierdzając wcześniej nadane przywileje i dodając nowe ("jarmark trzydniowy dla podźwignięcia handlu miejskiego"). W XV wieku Kłecko należało do znaczniejszych miast Wielkopolski (na wyprawę malborską w 1458 r. wystawiło 10 zbrojnych). W 1596 roku po kolejnym pożarze prawa miejskie Kłecka potwierdził król Zygmunt III Waza. W maju 1656 roku, po przegranej bitwie wojsk polskich pod wodzą Stefana Czarnieckiego i Jerzego Lubomirskiego ze Szwedami na polach między Dziećmiarkami, Sulinem i Dębnicą Kłecko zostało doszczętnie zniszczone. W walkach o miasto wziął także udział oddział uzbrojonych kłeckich mieszczan, dowodzonych przez miejscowego piwowara - Tataka. Po tej klęsce i następujących po sobie zarazach morowych, aż do końca XVIII wieku miasto nie mogło się podźwignąć.

W 1761 roZielarka - Gorzuchowoku w Gorzuchowie koło Kłecka z inicjatywy miejscowych dziedziców - braci Szeliskich odbsię proces 10 kobiet oskarżonych o czary; wyrok wydał sąd składający się z wójta i radnych miasta Kiszkowa, sprowadzonych specjalnie w tym celu jako bardziej kompetentnych „dla rozsądzania trudnych spraw o czary”. Karą była śmierć przez spalenie. Wyrok wykonano na pobliskim polu, na niewielkim wyniesieniu zwanym odtąd „górą czarownic”, cieszącym się opinią miejsca, gdzie „kusi” i omijanym z daleka. Karę śmierci „za czary” zniesiono niedługo po tym wydarzeniu, bo w 1776 roku.

Jak głosi podanie: jedna ze skazanych miała przekląć Kiszkowo, z którego pochodzili sędziowie i zapowiedzieć, że straci ono prawa miejskie i zmieni nazwę. Tak się też stało: pod zaborem pruskim pozbawione praw miejskich Kiszkowo nosiło nazwę Welnau.

W 1830 roku w Kłecku urodził się Władysław Nehring (zm. 1909 r. we Wrocławiu) - filolog, historyk literatury polskiej, profesor języków i literatury słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.prof. Władysław Nehring

W 1868 roku utworzono w Kłecku Spółkę Pożyczkową - jedną z pierwszych polskich organizacji spółdzielczych w Wielkopolsce. Jej zadaniem było m.in. przeciwstawienie się działaniom pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, wykupującej ziemię z rąk Polaków i osadzającej na niej Niemców.

W 1919 roku kłeckowianie utworzyli 120 osobową kompanię, która wzięła udział w Powstaniu Wielkopolskim na wysuniętych na północ frontach m.in. pod Nakłem, Kcynią i Wysoką.

Na początku września 1939 roku powołano w Kłecku Straż Obywatelską, która 9. września 1939 roku bohatersko broniła miasta zaatakowanego ze wszystkich stron przez hitlerowców. W odwecie Niemcy wymordowali kilkuset mieszkańców Kłecka i okolicy. W 1968 roku w uznaniu zasług podczas obrony w 1939 roku miastu nadano Order Krzyża Grunwaldu III klasy.

Przy wjeździe do miasta od strony południowej (ul. Dworcowa) po lewej stronie cmentarz parafialny z ładną, małą kaplicą na planie krzyża greckiego. W głębi po lewej stronie trzy miejsca pamięci: pomnik Poległych i Pomordowanych Obrońców Kłecka 1939, pomnik ku czci Powstańców Wielkopolskich oraz mogiła harcerzy zamordowanych w 1939 roku. Liczne stare grobowce.

W centrum miasta czworoboczny rynek - plac Powstańców Wielkopolskich - otoczony niewielkimi, przeważnie piętrowymi domami z przełomu XIX i XX wieku. W jego południowej części pomnik "Bohaterskich Obrońców Kłecka 1939" ku czci ofiar II wojny światowej. Na domu z nr 22 tablica upamiętniająca kompanię kłeckowską walczącą w Powstaniu Wielkopolskim. Na sąsiednim z nr 1 (Dom Parafialny) płyta ku czci obrońców Kłecka 1939 roku. Z rynku wychodzi 6 ulic m.in.: na północ w kierunku Wągrowca, na zachód nad brzeg Jeziora Gorzuchowskiego, na południe w stronę Lednickiego Parku Krajobrazowego, na wschód w stronę Karniszewa z odgałęzieniem na południowy-wschód do Gniezna. Na południowo-zachodnim narożniku (nr 12) kamienica Banku Spółdzielczego - kontynuatora tradycji kłeckiej Spółki Pożyczkowej utworzonej w 1868 r. Kościół - KłeckoPrzy północno-wschodnim narożniku rynku widoczny późnogotycki kościół p.w. św. Jadwigi (kiedyś Ś.Ś. Jerzego i Jadwigi) otoczony starym, ceglanym ogrodzeniem. Pierwsza świątynia w tym miejscu istniała być może już w XI w. Parafia wzmiankowana w 1331 roku. Obecny kościół zbudowany po 1510 roku, częściowo przebudowano w 1781 i powiększono w 1930 roku (kaplica i wieża przy południowej ścianie). Jest to świątynia murowana z cegły, jednonawowa, zamknięta wielobocznym prezbiterium, orientowana. Od wschodu gotycka zakrystia. Ściany z zewnątrz oskarpowane. W murach od południowej strony liczne wywiercone w cegłach otwory, częściowo zamurowane. W północnej ścianie dwie nisze powstałe z zamurowanych wejść. Wieża nakryta charakterystycznym, widocznym z daleka hełmem, pokrytym miedzianą blachą. Wewnątrz, w miejscu rozebranego sklepienia strop. Ściany ozdobione w latach 60-tych polichromią T. Szukały. Ołtarz główny renesansowy z 1596 roku w formie tryptyku, wykonany przez Mateusza Kassiora z Poznania, z bogatą dekoracją snycerską, rzeźbami Ś.Ś. Piotra i Pawła, obrazami przedstawiającymi Zwiastowanie, Narodzenie, Hołd Trzech Króli i Wniebowzięcie po bokach oraz Św. Jadwigę w centrum i Św. Jerzego w zwieńczeniu. Przy prezbiterium barokowa chrzcielnica. W nawie dwa ołtarze boczne z rzeźbami Chrystusa i św. Jana Nepomucena. W kaplicy dwa ołtarze boczne z XVIII-go wieku. W jednym z nich obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z pierwszej połowy XVIII w., przemalowany (na zasłonie srebrna sukienka). Na ścianach rzeźby z XVII i XVIII wieku, dwa krucyfiksy z XVI i XVII wieku, łotr na krzyżu późnogotycki.

Do lat sześćdziesiątych na południowy - zachód od rynku (obok dzisiejszego Urzędu Gminy) stał drugi kościół: murowany, poewangelicki z końca XIX wieku. Później rozebrany.

Kłecko miało jeszcze trzy inne, nie istniejące dziś kościoły drewniane: kościół (i szpital) Św. Ducha wzmiankowany w 1433 roku, odbudowany w 1757 i rozebrany w czasie okupacji stał na wschód od rynku, w rozgałęzieniu dróg do Karniszewa i Gniezna (obecnie w miejscu tym krzyż, a obok dąb pomnikowy "Zawisza"Dąb pomnikowy "Zawisza" o obwodzie pnia 338 cm); kościół Św. Krzyża istniejący w 1510 roku, w połowie XVII wieku przeniesiony na rynek i w 1811 rozebrany oraz kościół Św. Barbary wzniesiony w 1616 roku w północnej części miasta na grodzisku, rozebrany w 1788 roku.

Na północ od rynku, po prawej stronie drogi do Wągrowca, za Małą Wełną pozostałości grodu z IX-XIII wieku, z częściowo zachowanym wałem obronnym, mocno zniekształconym późniejszymi pracami ziemnymi. Miejsce to nazywane jest "Barbara" od wezwania stojącego tu niegdyś, drewnianego kościoła.

Kamień z tablicą po tej samej stronie drogi, bliżej rynku, za stacją benzynową wskazuje miejsce zamordowania ponad 50-ciu obrońców Kłecka w 1939 roku.

Obeliskiem upamiętniono także miejsce rozstrzelania kłeckowian w 1939 roku przy dawnej strzelnicy (w bok od ul. Karniszewskiej).

W odległości 1km na północ od Kłecka leży Polska Wieś lokowana w średniowieczu na prawie polskim.


  • Przystanek PKS przy Placu Powstańców Wlkp. (rynek). Połączenia do Poznania, Gniezna, Wągrowca.
  • Zajazd "Kłeckowianka", ul. Paderewskiego 20, tel. 61/427 00 80.
  • Restauracja "Popularna", pl. Powstańców Wlkp., tel. 61/427 00 32.
  • Restauracja "Stodoła" Polska Wieś.
  • Pizzeria ROMA, ul Paderewskiego 21, tel. 61 429 50 50.
  • Urząd Miejski Gminy Kłecko, ul. Dworcowa 14, tel. 61/427 01 25.
  • Bank Spółdzielczy, ul. Dworcowa 14.
  • Poczta (kod 62-270), ul. Domańskiego 2, tel. 61/427 00 03.
  • Policja, ul. Armii Poznań 4, tel. 61/427 00 07.
  • Przychodnia, ul. Słoneczna 25, tel. 61/427 00 42.
  • Apteki, ul. Słoneczna 27, tel. 61/427 00 39 i w markecie „Biedronka”.
  • Stacja benzynowa, ul. Paderewskiego (wyjazd w kierunku Wągrowca).
  • Stacja benzynowa, ul. Dworcowa (wyjazd w kierunku Waliszewa)
  • Nad Jeziorem Kłeckim kąpielisko (dojazd od strony pl. Powstańców Wlkp. - ulicą Karniszewską); obok kąpieliska pole namiotowe o powierzchni 1 ha.

Copyright © 2011 Urząd Miejski Gminy Kłecko, ul. Dworcowa 14, 62 - 270 Kłecko, tel. 61 427 01 25,  fax 61 427 02 21