Kłecko

Font Size

Cpanel

Zabytki i historia

    W Kłecku warto zobaczyć rynek w części zabudowany domami kalenicowymi z XIX w. Obok rynku znajduje się kościół późnogotycki z XVI w.  (później prze­budowywany)  pw. Św. Jadwigi. We wnętrzu kościoła znajduje się renesansowy ołtarz w formie tryptyku z końca XVI wieku (z 1596r.) - dzieło Mateusza Kassiora z Poznania. Inne ciekawe zabytki to:Rynek w Kłecku

  • Dębnica: kropielnica z XV w. w kościele z 1726r.
  • Działyń: spichlerz z XIX w.
  • Waliszewo: kościół drewniany z 1759r.
  • Zakrzewo: pałac neorenesansowy z 1867r.

Do rejestru zabytków wpisano także cztery podwor­skie parki wiejskie: w Zakrzewie, Dziećmiarkach, Pomarzanach i Działyniu.

Na terenie Gminy znajdują się także miejsca pamięci narodowej, poświęcone bohaterskim obrońcom Ziemi Kłeckiej i Ojczyzny w latach 1918 - 1919 oraz 1939 - 1945.

      Kłecko to niewielkie miasteczko położone na Wysoczyźnie Gnieźnieńskiej, w odległości 16 km na północny zachód od Gniezna, na starej niegdyś ważnej drodze z Gniezna do grodów nadnoteckich - Czarnkowa i Ujścia, a dalej do Kołobrzegu. Tereny na których powstało dzisiejsze miasto, zasiedlone były już w zamierzchłej przeszłości, o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne. W początkach IX wieku na podmokłych łąkach między Jeziorami Gorzuchowskim i Kłeckim, na północ od łączącej je rzeczki Mała Wełna powstał obronny gród, przy którym wykształciło się otoczone wałem podegrodzie. Niekorzystne warksiążę Bolesław Pobożnyunki terenowe podgrodzia (bagnisty teren), a także zmieniające się stosunki gospodarcze doprowadziły już w okresie wczesnopiastowskim do zaniku podgrodzia i powstania nowej osady na terenie dzisiejszego miasta. Gród książęcy jako siedziba władzy książęcej pozostał na starym miejscu. Prawa miejskie Kłecko uzyskało w 1255 roku, a nadał je książę kaliski Bolesław Pobożny. Oryginał aktu spłonął w XV wieku i dlatego akt nadania praw miejskich został potwierdzony przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Kolejne potwierdzenia pochodzą od królów: Zygmunta Starego, Zygmunta III Wazy, Władysława IV i Jana Kazimierza. Na pobliskich terenach istniały stare osady, między innymi Dębnica, wymieniana już w Bulli Gnieźnieńskiej z 1136r., a później w Księdze Henrykowskiej z 1270r.   W połowie XV wieku powstała w mieście pierwsza szkoła, a wzmianki o niej powtarzają się w latach 1521, 1522, 1728 i 1793. W tym czasie Kłecko należało do znaczniejszych miast w Wielkopolsce i na wyprawę malborską dostarczyło 10 zbrojnych, podobnie jak Ujście, Wronki, Jarocin i Wągrowiec. Przed rokiem 1502 wybudowano w Kłecku szpital dla ubogich mieszczan, w 1501r. Kłecko padło pastwą pożaru, a wkrótce nawiedziło je morowe powietrze. Szybko odbudowano miasto, a dowodem na to była wizyta Jana Łaskiego w 1521r., który zastał w Kłecku dwa nowo wybudowane kościoły św. Krzyża i św. Marcina. Dodać należy, że poza wymienionymi kościołami istniał też wzniesiony przed 1613r. na terenie dawnego grodu drewniany kościółek św. Barbary (obecnie boisko LKS "Lechita"). Zapewne po pożarze w 1510r. wybudowano na rynku (obecnie Plac Powstańców Wielkopolskich) murowany ratusz, o którym wspomina się w opisie miasta z 1793r. (za księdzem Józefem Dydyńskim - "Dzieje Kłecka" - 1858r).  Począwszy od XVI w. aż do wojen szwedzkich rozwijało się w Kłecku rzemiosło - cech krawiecki, kowalski, szewski, rzeźniczy, kuśnierski, bednarski i ślusarski. Tradycja głosi, że w połowie XVII w. działało w Kłecku 100 sukienników. W tym czasie w mieście odbywały się cztery jarmarki rocznie. W 1655r. wkroczyły do miasta wojska szwedzkie pod wodzą Karola Gustawa, ale miasto nie poniosło strat. Natomiast w następnym roku zostało zniszczone w czasie powstania mieszczan pod przywództwem piwowara Tataka przeciw Szwedom, którzy spalili miasto. Bitwa ze Szwedami pod KłeckiemW dniu 07.05.1656r. między Dziećmiarkami, Sulinem, Dębnicą, Brzozogajem, Kłeckim i Czechami wojska polskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego, Jerzego Lubomirskiego i Jana Sobieskiego stoczyły bitwę z oddziałem szwedzkim gen. Douglasa. Od tego czasu miasto znacznie podupadło i nie powróciło do dawnego poziomu. W 1811r. nastąpiła regulacja zabudowy i ulic. W wieku XIX miasteczko było ośrodkiem walki z germanizacją. Po roku 1866 powstała tu z inicjatywy biskupa Przyłuskiego biblioteka pod wezwaniem św. Wincentego a Paulo, a w drugiej połowie XIX wieku polski teatr amatorski. Najcenniejszym zabytkiem sztuki jest ołtarz w kościele parafialnym pod wez. Św. Jadwigi - tryptyk dzieła Mateusza Kossiora z 1596r. O znaczeniu miasteczka w przeszłości niech świadczy ufundowany przez kołodzieja Bartłomieja z Kłecka obraz "Madonny wśród aniołów", znajdujący się w kościele św. Małgorzaty w Poznaniu. prof. Władysław NehringZ Kłecka pochodzi znakomity historyk literatury polskiej Władysław Nehring (1830-1909), profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, Członek Akademii Umiejętności. W. Nehring jest autorem - "Kursu literatury polskiej", monografii "Jan Kochanowski", edycji "Psałterza Floriańskiego" i "Kazań Świętokrzyskich". W 1868r. powstało w miasteczku działające po dzień dzisiejszy Towarzystwo Pożyczkowe dla Polaków, dziś Bank Spółdzielczy, działające również na terenach przyległych (obecnie gminy - Kiszkowo, Łubowo, Mieleszyn, Mieścisko). Pod koniec XIX wieku Kłecko uzyskało połączenie z Gnieznem dzięki budowie kolejki wąskotorowej - w 1894r., a w 1914r. kolei szerokotorowej.  29 grudnia 1918r. kłeckowianie stanęli do powstania, w którym walczyła kompania kłeckowska pod dowództwem por. Edmunda Rogalskiego, początkowo licząca 70 żołnierzy, a w maju 1919r. przekształcona w batalion 507 żołnierzy. Kłeckowianie w styczniu i w lutym 1919r. walczyli pod Łopiennem, Mroczą i Wysoką. Poległo wówczas 9 powstańców. Wdzięczni mieszkańcy ufundowali Związkowi Powstańców Wielkopolskich sztandar i pamiątkową płytę na cmentarzu w Kłecku (akt fundacyjny pomnika i sztandaru znajduje się w zbiorach Izby Pamięci Narodowej w Kłecku). Dowódca kompanii E. Rogalski wydał własnym sumptem w 1936r. w Jarocinie książkę - "Kompania kłeckowska", a uczestnik kompanii Noskowiak - zbiór wspomnień zatytułowany "Naprzód wiara". Gerard Górnicki w 1978r. napisał sztukę pt. "Poszli ci, którzy powinni" wystawioną przez Teatr Wielki w Poznaniu w 60 rocznicę wybuchu powstania, a także powieść dotyczącą bohaterskiej obrony Kłecka w 1939r. "Miasto Króla".  W dniach 8 - 9 września 1939r. Kłecko stanęło do walki z najeźdźcą hitlerowskim płacąc ogromną daninę krwi w dniach 9 i 10 września, po zajęciu miasteczka przez okupanta. Zginęło wówczas 312 osób. Dowódcą obrony cywilnej Kłecka był ppor. Jan Lapis. Zbrodni dokonali żołnierze 12 pułku Grenschutzu. Władze niemieckie, dążąc do germanizacji zdobytych ziem, już jesienią 1939r. rozpoczęły wysiedlanie ludności z terenu miasta i gminy. Do 1941r. w gminie Kłecko osiedlono łącznie 626 osób; tj.122 rodziny niemieckie. Ludność polska zmalała z 4030 osób do 3504 osób. Po 1941r. nasilenie akcji wysiedleńczej wyraźnie osłabło. Wolność nadeszła do miasteczka 21 stycznia 1945r. wraz z oddziałami pancernymi IV Armii Pancernej gen. Katukowa. 02 września 1960r. Rada Państwa  uhonorowała patriotyczny czyn obrońców z 1939r. nadaniem miastu Orderu Krzyża Grunwaldu III klasy, a w dniu 12 września 1970r. imię Obrońców Kłecka otrzymała tutejsza szkoła. Miasto Kłecko 07 marca 1986r. przyjęto w skład członków Polskiego Komitetu Miast Męczeńskich - Miast Pokoju. 27 maja 1990 roku odbyły się wybory samorządowe, w których mieszkańcy Gminy wybrali 24 radnych Rady Miasta i Gminy (8 z miasta i 16 z terenu gminy).

Copyright © 2011 Urząd Miejski Gminy Kłecko, ul. Dworcowa 14, 62 - 270 Kłecko, tel. 61 427 01 25,  fax 61 427 02 21